Мы, вядома, маглі б тут напісаць нешта да банальнасці відавочнае кшталту «таленавіты чалавек таленавіты ва ўсім». І тэхнічна не саўралі б. Але мы назавем гэта «стварэннем уласнага творчага ўніверсума» і раскажам, як і навошта гэтым займаецца Анастасія Рыдлеўская.

Гэта мастачка і музыкантка, якая стварае вельмі шчырую, часам кранальную, а часам і страшную музыку. Чаму страшную? Таму што калі слухаеш яе, часам здаецца, што нешта вельмі глыбіннае і вар'яцкае ірвецца з цябе і адпраўляецца ў скокі.

У біяграфіі Насці шмат нечаканага: дзяцінства ў Амерыцы, адмаўленне беларускасці, ментальныя расстройствы, выкладанне на філалагічным факультэце, паяданне бэзу і вельмі шмат барацьбы са страхамі. У інтэрв’ю Анастасія Рыдлеўская распавяла пра тое, як усё гэта ўжываецца ў ёй. А яшчэ падзялілася ўражаннямі ад нашай сумеснай працы над кліпам у рамках запуску YouTube-канала КЛІК.

К: Гістарычна ў беларускай культуры ты мастачка, але ўжо крыху больш за год выпускаеш сваю музыку. Ты ўжо прывыкла называць сябе музыканткай, спявачкай?

Н: Я літаральна пару тыдняў таму памяняла ў Instagram бія прафіля, напісала «artist/musician». Для мяне гэта быў вялікі крок. Мне вельмі дзіўна, калі мне пішуць і клічуць дзесьці выступіць. У мяне ў галаве адразу: «З чаго вы ўзялі, што я выступаю? Я мастачка, чаму вы мне гэта пішаце?» Для мяне гэта вельмі дзіўна да гэтага часу, але мне прыемна, таму што на самой справе я доўга не паказвала сваю музыку. Я музыку пішу ўвесь час, усё сваё жыццё. І калі ў мяне пытаюцца, што я пачала рабіць раней, маляваць ці пісаць музыку, я заўсёды адказваю, што рабіла гэта адначасова. У мяне ёсць відэа, дзе 7-гадовая я напісала першую кампазіцыю на піяніна.

У мяне былі вельмі дзіўныя перыяды ў жыцці, дзе я зусім у сябе не верыла, і не трэба было ніякага хэйцера, таму што я ўсю працу за яго зрабіла. Па сутнасці, я самы мой галоўны вораг у музыцы. У нейкі момант я страціла нават здольнасць марыць пра тое, што я музыкантка. Хаця гэта была... Ведаеш, я, карацей... Я ем бэз.

К: *Не чакае такога павароту падзей*

Н: Пачакай, зараз растлумачу. Дастаткова раптоўна, але... Зараз усё будзе звязана. З дзяцінства я ем бэз. Але я не звычайны бэз ем, я як чалавек з АКР шукаю пяцілісткі, сямілісткі, трынаццацілісткі. І на кожную такую кветку я загадвала жаданне, звязанае з музыкай. Раней за ўсё я рабіла гэта для музыкі, а потым ужо гэта было для мастацтва. Да таго моманту, пакуль я сябе не дабіла. Маўляў, не, я забараняю сабе нават гэтага жадаць.

К: І ты на доўгі час проста забараніла сабе ствараць музыку, хоць яна заўсёды і была часткай твайго жыцця. Як ты вярнулася да яе і рашылася выпусціць свой першы трэк?

Я тады была ў эпізодзе вельмі моцнай маніі, хоць нават не разумела гэтага. І мяне так штыранула! У маніі многія лічаць, што яны геніі. І я падумала, што я геніяльная музыкантка, і чаму свет яшчэ гэтага не бачыць? Дзе мае песні? Тэрмінова даставайце мае песні! Потым я зразумела, што нават не разбіраюся ў Ableton, я не магу іх запісаць, і грошай у мяне няма, каб камусьці даць запісаць. А манія мне кажа: «гэта не важна, зараз мы разбярэмся». І Саша Карнейчук патраціў на мяне тры гадзіны свайго жыцця. І ён мне настолькі крута растлумачыў асновы Ableton, даў мне свой мікрафон, даў мне сваю аўдыякарту. Я б такому чалавеку дрыготкаму не даверыла аўдыякарту дарагую, але ён мне ўсё гэта даверыў. І я за пяць дзён зрабіла альбом. У маніі мне было наогул пляваць, як гэта зрабіць. Я проста ведала, што калі я так хачу, то павінна запісаць гэты альбом.

К: Ці знайшла ты нейкі свой баланс цяпер паміж мастацкім мастацтвам і музычным мастацтвам? Як цяпер у табе гэта ўсё ўжываецца?

Н: Вельмі цікавае пытанне, таму што раней, калі я развівалася як мастачка, мне чамусьці здавалася, што гэта розныя рэчы. Ты альбо займаешся музыкай, альбо карцінамі. Я цяпер наогул здзіўляюся, што я калі-небудзь магла так думаць, таму што гэта ўсё мастацтва. Я ствараю свой мастацкі ўніверсум. І для мяне гэта тое ж самае, як калі б я малявала алеем, а потым — акрылам. Я ствараю карціны, я ствараю маскі і музыку. І гэта працяг аднаго і таго ж. Я заўсёды бачыла карціны ў музыцы. Гэта значыць, калі я націскаю адну ноту, яна гучыць, і ў мяне з'яўляецца персанаж нейкі, далей, калі я імправізую, у мяне з'яўляецца гісторыя гэтага персанажа. Напрыклад, я не памятаю гучанне песні, якую напісала ў дзяцінстве, але я памятаю, што ў ёй я пачула гісторыю сумнага дзеда, які спрабуе выратаваць ад дажджу дзьмухавец.

І дзіўна, як я наогул раней гэта ўсё падзяляла. Разумення цэласнасці мастацкага ўніверсума ў мяне не было. Гэта прыйшло толькі пасля ўніверсітэта, калі я вывучала мастацкі ўніверсум Сільвіі Жэрмен, і да мяне дайшло, што артыст, мастак — гэта свет.

К: Раскажы пра тое, як ты запісваеш сваю музыку? Ты ж абсталявала студыю проста ў сябе дома?

Н: Мне патрэбны дзень, каб нармальна нешта запісаць, таму што большая частка творчасці — гэта маўчанне, цішыня і раздум'і. Я вылучаю дзень ці два, калі мяне ніхто не чапае. Я пачынаю з барабанаў, таму што мне дапамагае рытм. І як толькі з'яўляецца рытм, у мяне адразу настройваецца куча мелодый. Я іх як быццам вылоўліваю з сябе. У мяне ёсць мікрафон, навушнікі, MIDI-клавіятура, і нават якаясьці спецыяльная штука, якая я не ведаю наогул як называецца, але яна не дазваляе старонняму гуку трапляць на запіс. Але ён усё роўна трапляе. Мене закапаў дзед, які за акном пастаянна крычаў «курва», проста хадзіў і крычаў, і гэта пастаянна запісвалася. І ў мяне ў некаторых песнях было чутно гэтага дзеда, таму я крыху перабудавала сваю працу. Уночы, калі ўсё заціхае на вуліцы, я пачынаю запісваць нармальна. Я вельмі шмат чаго не ведаю, прайшла курс па Ableton, але хачу яшчэ нешта прайсці.

Мой падыход да музыкі заключаецца ў тым, што я выкарыстоўваю свае дзённікавыя запісы для тэкстаў, таму ў ёй значна больш сувязі з чымсьці інтымным.

Мне здаецца, толькі музыка можа пранікаць у такія неверагодна тонкія пласты свядомасці, яна значна больш людзей звязвае, аб'ядноўвае, пашырае. Яна такая пранікальная, як паветра, і цякучая, як вада.

К: Калі б ты апісвала сваю музыку літаральна ў пары слоў людзям, якія яшчэ не чулі, як бы ты гэта рабіла?

Н: У мяне ёсць уяўленне ў галаве пра музыку, якую я хачу рабіць, і ёсць музыка, якую я магу рабіць. Я думаю, што мая музыка пра эмпатыю і свабоду. Наогул усё маё мастацтва пра эмпатыю і імкненне да свабоды. Свабодзе ў розных сэнсах: цябе як чалавека, ад тваіх комплексаў, ад страхаў, ад розных сістэм прыгнёту. І эмпатыя як дыялог з іншымі людзьмі, спачуванне як знаходжанне агульнасці ў гэтым страшным свеце. Эмпатыя і свабода — гэта наогул пра ўсё мастацтва, якое я хачу рабіць.

К: Ці звязанае тваё імкненне да свабоды з тым, што ты сама вельмі доўга спрабавала пазбавіцца ад усіх абмяжоўваючых цябе слоў, учынкаў, думак, самабічавання?

Н: Абсалютна. Гэта складаны шлях барацьбы з сабой. Як я і казала, я свой горшы і лепшы вораг. Былі неасцярожныя словы ад іншых і непрыемныя сітуацыі. Але горш, чым я да сябе ставілася, забараняючы сабе нешта рабіць, забараняючы проста быць, не рабіў ніхто. Я навучалася ігры на піяніна, але я ніколі не была класная ў ёй, таму што ў мяне сіндром Турэта. Потым у мяне былі зубы крывыя. І я палічыла, што не магу выступаць з крывымі зубамі, гэта немагчыма. Была куча розных абмежаванняў, таму для мяне гэта рэальна ў першую чаргу пра свабоду. Проста дай ты сабе быць сабой, Насця, супакойся, адчапіся ты ад сябе. Хочаш ты пець, хочаш ты музыкай займацца, не можаш перастаць пісаць, дык і пішы! Хочаш падзяліцца з кімсьці? Дык і дзяліся!

Мне вельмі страшна, але мне падабаецца пераадольваць страх, і мне вельмі падабаецца бачыць, як страх усё менш і менш месца займае ў маім жыцці.

Мне вельмі падабаецца, што ў песнях я кажу значна свабодней. Песня «Dance On My Own», на якую мы з вамі робім кліп і хутка ён выйдзе, яна для мяне як такі крык «Ды скажы ты ўжо ўсё, што ты хочаш сказаць, Насця». І я такая: «Божа, усё, кажу!» Ёю мне хацелася сказаць, што я такая, якая ёсць. Не трэба мяне ні ў якія скрынкі засоўваць.

К: Ты кажаш пра пераадоленне страхаў, але пры гэтым увесь час адмаўляешся ад жывых выступаў. Гэта твая наступная мэта на шляху барацьбы са страхамі?

Н: Так, я хачу пераадолець гэты страх, я выступлю. Але я ўпэўнена, што мне гэта не прынясе ніякага задавальнення, таму што колькі разоў я спрабавала выступіць на філфаку пад гітару са сваімі песнямі... Я ўсё спрабавала і спрабавала, але кожны раз гэта выводзіла мяне ў такі жах. Мне было вельмі страшна, і я проста хачу яшчэ раз праверыць, як цяпер будзе.

К: А было ў цябе хоць раз якое-небудзь добрае, прыемнае выступленне?

Н: Я вельмі загнаны была чалавек, мне ўвесь час здавалася, што мяне ўсе ненавідзяць, што са мной непрыемна мець зносіны. Мне здаецца, што альбо недастаткова падтрымкі было для мяне на той момант, альбо мяне не слухалі тыя, хто быў мне важны.

Хацела на фестываль эстрады БДУ. І я толькі пачала граць уступ песні Dreamers на кастынгу, і мне сказалі: «Усё, дастаткова». І мне гэтага ўжо было дастаткова. Ці мне было дастаткова, што хтосьці мне ў каментарах напісаў: «Насця, я паказала свайму брату твае песні на англійскай, ён добра ведае англійскую, і ён сказаў, што ты спяваеш лухту». А я ў Амерыцы жыла, гэта мой першая мова, але мне гэтага было дастаткова, каб пераканацца, што я рэальна не ведаю англійскай.

У 2015 годзе Loïc Nottet выступаў, і я запісала кавер, адправіла на конкурс VK. Выйграла першае месца, мне далі тысячу лайкаў на аву на секундачку. Але і гэта мяне не пераканала.

К: Але цяпер ты ўжо пагадзілася на пару выступаў, наколькі мы ведаем. Падзяліся, калі ласка, як ты на гэта рашылася і як наогул рыхтуешся?

Н: Так, я вось буду выступаць 1 чэрвеня на фестывалі. Я з 2015 года не займаюся вакалам, ужо вельмі шмат чаго не памятаю, можа быць, я там сфальшыўлю. І можа хтосьці пад кліпам напіша: «О божа, яе музыку немагчыма слухаць!» Дык і што? Я ж раблю гэта не для кагосьці, я раблю гэта таму, што мне гэта прыносіць велізарнае шчасце. І тое, што я сабе проста дазволіла быць шчаслівай, для мяне ўжо дастаткова, і больш, чым усе праслухоўванні, чым усе Грэмі, якія патэнцыйна я ніколі не атрымаю, вядома ж, але пра якія можна было б марыць. Калі я саджуся пісаць песню, мяне проста штырыць, разрывае. Гэта жыццё, гэта тое, дзеля чаго я жыву, гэта вельмі крута. Мне страшна выступаць, вядома, але я ад гэтага не перастану займацца музыкай ужо.

К: Ты згадвала пра тое, што першая мова, на якой ты загаварыла, была англійская, і ты жыла ў Амерыцы і ў Францыі. Раскажы, як цябе туды занесла?

Н: Я вельмі люблю ўзгадваць свой час у Амерыцы. Мая сям'я пераехала туды, калі мне было дзесьці 2,5 гады, тата атрымаў працу. Мы там пражылі амаль пяць гадоў, але прыйшлося вярнуцца. Калі скончылася віза, мы яшчэ пражылі некаторы час нелегальна, а потым у мяне пачаўся сіндром Турэта, я пачала вельмі моцна міргаць і не магла больш чытаць, мяне ўвесь час дзяргала. Бацькі спалохаліся, бо калі ты жывеш нелегальна, у цябе няма медыцынскай страхоўкі.

І што, калі мне будзе 18, я вярнуся ў Амерыку і буду жыць у сваім доме. Мой дом — у Агая, і ўся мэта майго жыцця — вярнуцца. Я нічога не хачу мець з тым месцам, куды мяне закінулі, я гэта не выбірала, я ў шоку ад таго, як тут усё ўладкавана, мне вельмі дрэнна. Я прыехала ў Беларусь, а са мной ніхто не вітаецца. Я іду па вуліцы ў Амерыцы і кажу: «Hi, how are you?» І мне казалі: «Hi, I'm great, fine, thanks, sweetie». А ў Беларусі: «Добры дзень, як вашы справы?» І рэакцыя была зусім іншая. Я вельмі пяшчотны чалавек, мяне гэта ў шок уводзіла ў такі, што, здаецца, у мяне ў 8 гадоў з'явілася дэпрэсія. Я наогул не разумела, чаму мы тут, а мне ж не тлумачылі, вярнуліся і вярнуліся. І я вельмі злавалася на бацькоў, я наогул прабачыла іх у 17 гадоў толькі.

Калі я вярнулася пасля Парыжа, а я туды па абмену ездзіла на семестр, мяне зноў накаціла так моцна, што я проста зачыняла вочы і ўяўляла, што я іду па вуліцах Парыжа, а не Мінска. Я вельмі моцна хацела паехаць, але ў мяне ўжо не было нянавісці, не было супрацьпастаўлення. Я думала, што хачу паехаць, таму што я там адчула сябе вельмі добра. Вось тады ў 2016 годзе ўжо пачынала з'яўляцца разуменне маёй сувязі з гісторыяй, з зямлёй, культурай Беларусі.

К: Як ты прыняла і зразумела сваю беларускасць?

Н: Напэўна, праз дачу нашу. У бацькоў з'явілася дача на прыродзе. І я люблю гэта месца, і вось гэта мой дом. І потым да мяне дайшло, што гэта ж таксама Беларусь. І гэтая зямля, трава, гэтая гісторыя. Я ж нават у школе думала, што я тут ненадоўга, я паеду, таму не вучыла гісторыю, мову, я проста не хацела гэта даведвацца. А потым, калі я пачала павольна ўнікаць у тое, што мы ўсе змагаемся за свабоду, расцем, з'явілася эмпатыя. Вось так праз зямлю, праз маму, яна ў мяне такая язычніца, я падумала: «гэта ж наша культура».

К: Месяц таму наша каманда КЛІК прапанавала табе зняць кліп. Мы вельмі доўга працавалі над ідэяй, над вонкавым і ўнутраным, над самой песняй, сабралі вялікую каманду. Нядаўна прайшлі здымкі, якія доўжыліся 12 гадзін, і вось мы ўжо рыхтуем кліп да выхаду. Давай мы назавем гэта нашым камандным фідбэкам адзін аднаму пры сведках пасля такой вялікай працы. Раскажы, калі ласка, пра свае эмоцыі ад працэсу і ад выніку.

Н: Вось памятаеш я казала, што раней пастаянна жыла марамі пра музычную кар'еру, выступы, запісы песні. Такое адчуванне, што праз 10 гадоў гэта нарэшце збылося. Я рэальна да апошняга старалася нікому не казаць, што мы здымаем кліп, таму што мне не верылася ў гэта. Думала, што яны, напэўна, у нейкі момант скажуць, што мы перадумалі. Ці гэта пранк. Але калі мы пачалі здымаць, я проста стаяла, там вельмі доўга святло ставілі на адну сцэну, і я пачала ўсміхацца, да мяне дайшло. Вось яно — той момант! І я настолькі ўзрадавалася! І я вось у момант, нарэшце, адчула, што гэта на самой справе можа быць! Таму для мяне гэта больш пра выкананне мегамары, таму што фізічна я б ніколі не змагла гэта зрабіць сама, без вас.

Сам працэс таксама мяне ў шок увёў, таму што для мяне было дзіўна, што не было ніводнай сваркі на пляцоўцы, ніхто ні на каго не крычаў. Усе дакладна выконвалі сваю працу, было вельмі камфортна. Я неяк думала, што працаваць з вялікай кампаніяй людзей будзе нервова, хвалююча, усе будуць раздражнёныя. Для мяне гэта таксама адказнасць вельмі вялікая, я ж не актрыса. Але мне было камфортна, мне не было страшна, я адчувала сябе як дома. Я вельмі ўдзячная за такі добры досвед, за такое стаўленне да мяне, за тое, якая каманда сабралася і наогул за гэтую магчымасць, гэта як dream come true. Калі вы мне прапанавалі кліп, мяне так раскалбасіла ад радасці, што ў мяне атрымалася напісаць песню за два дні.

К: І мы гэтую песню шчыра лічым лепшай з усіх, што ты пакуль стварыла, мы проста абажаем яе. Пра што гэтая праца, якая ідэя закладзена ў песні і кліпе?

Н: Карацей кажучы, гэта зноў пра свабоду. Пра свабоду ад таго, як іншыя людзі цябе бачаць. І калі больш канкрэтна, то гэта пра ўвесь мой досвед камунікацыі з часткай арт-свету, пра нейкія хваравітыя кропкі, дзе ты пастаянна нечым нешта даказваеш, цябе пастаянна асуджаюць, не ўспрымаюць сур'ёзна. Ты пастаянна ніхто, і ты не разумееш, чаму так. Гэта пра тое, як ты разрываеш хваравітыя ўстаноўкі ў сябе ў галаве і прымаеш сваю інакавасць. І прымаеш, што, магчыма, цябе не будуць усе любіць, і гэта нармальна. Гэта не робіць цябе горш. Ты проста іншы. І гэта свабода прыняцця сябе такім, які ты ёсць. Таму ў гэтай песні шмат вобразаў, звязаных з танцамі, з зямлёй, з пахаваннем чагосьці хваравітага, пра вар'яцтва і прыняцце свайго вар'яцтва. Карацей, так, пра інакавасць. Я прымаю той факт, што ў мяне ёсць ментальныя асаблівасці, звязаныя з біпалярным расстройствам і сіндромам Турэта. Я разумею, што многім людзям можа гэта быць непрыемна, як бы я адкрыта ні казала пра свае ментальныя асаблівасці, мне ўсё роўна страшна. Я калі Нашай Ніве дала інтэрв'ю, і я ўбачыла каментары, мне было балюча. Я там распавяла пра ўсялякія такія вельмі інтымныя рэчы, але я лічу, пра іх трэба казаць. Мне важна, каб было гэта прыняцце ў грамадстве, а не асуджэнне, нянавісць ці адштурхванне. І рэжысёрка кліпа Даша Загорская дапамагла ўсе гэтыя сэнсы перанесці ў відэа, гэта менавіта тое, як я бачу маю песню.

К: Калі мы прадумвалі вобразы для кліпа, ты настаяла на чырвонай памадзе. І наогул цяпер ты сапраўды ў многіх асацыюешся з чырвонай памадай. Чаму гэта так важна для цябе?

Н: Так, калі я сябе бачу без чырвонай памады, я заўсёды такая: хто ты? Што ты за чалавек? Наогул я цаца была ў школе. Я хадзіла на высокіх абцасах, з чырвонай памадай, кожны дзень у мяне быў новы нарад, таму што ў бацькоў быў магазін Second Hand. Я вельмі любіла нараджацца. Потым я паступіла ва ўнівер, і ў мяне здарыўся крызіс. І вось у 2019 годзе я стала вяртацца да сябе, я — гэта вось усё-такі чырвоная памада, мне ў гэтым вельмі камфортна.

К: Якія ў цябе чаканні ад выхаду кліпа?

Н: Мне здаецца, я ўжо атрымала для сябе ўсё лепшае, і я проста ўжо не магу ўявіць, а што можа быць яшчэ круцей? Таму маё жаданне проста каб ён выйшаў, паказаць яго маме з татам, мужу Лёшы. Вядома, было б вельмі прыемна, калі б паглядзела шмат людзей. Вядома, мне вельмі гэтага хочацца.

К: Шмат гэта колькі?

Н: Больш за 5 тысяч, напэўна, таму што на першым кліпе ў мяне 5 тысяч праглядаў. Вельмі б хацелася, таму што праца настолькі класная, у ёй столькі людзей прынялі ўдзел. Мне вельмі падабаецца вынік.

К: Мы сёння шмат гаварылі пра пераадоленне сваіх страхаў, пра супраціўленне трывогам. Падзяліся, калі ласка, словамі ці, можа быць, тэхнікамі, якія дапамагаюць табе справіцца вось з такімі страхамі. Зразумела, што гэта не ўніверсальны інструмент, што няма аднаго чароўнага слова, але што дапамагала табе і што, як ты думаеш, можа дапамагчы іншым?

Н: Мне вельмі дапамагае фраза «І што?» Вось, напрыклад, бліжэйшае выступленне. Я вельмі яго баюся. Але ёсць страх, які цябе паралізуе. І вось гэта з ім я вельмі змагаюся. А ёсць страх, ад якога, у прынцыпе, нікуды не дзецца. І вось паралізуючаму страху я кажу: «дык і што?» Што горшае можа здарыцца? Ну, самае горшае, я не змагу набраць нармальную колькасць паветра, не выкарыстоўваю правільнае вакальнае дыханне, магчыма, ікну ў мікрафон. І што? Я ад гэтага памру? Не. Мае родныя будуць здаровыя? Так. Музыку я перастану рабіць? Не. Ну ўсё, значць непапраўнае не здарыцца.

Яшчэ вельмі дапамагае, што я ўзгадваю сябе маленькай, дваццацігадовай, і ўзгадваю, якая я была няшчасная, як гэта сумна. Я хачу для сябе гэта? Не. Бо я была няшчасная, таму што я не рабіла тое, што мне падабаецца. Не хачу я больш у гэты стан маленькага закаванага чалавечка адзінокага. Я ўжо зразумела, як можна жыць, пераадольваючы свае страхі. Я наогул не хачу быць рабом, наогул нідзе, ніколі, ні ў чым. Я вельмі стараюся прымаць рашэнні так, каб ніколі не быць рабом, рабом дзяржавы, рабом страху, рабом іншых людзей, рабом добрага тону, я вельмі стараюся.